ဆီးရီးယားစစ္ေျမျပင္မွာ ေႀကြလြင့္ခဲ့ရတဲ့ ဂ်ပန္သတင္းေထာက္မေလး

အမည္ မီကာ ယာမာမိုတိို  ( အသက္ ၄၅ႏွစ္)
ေမြးေန႕ = ၂၆ ေမ   ၁၉၆၇
ကိုခ်ီ ယာမာမိုတို မိသားစုမွ ေပါက္ဖြားသည္။
ဇာတိ = ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ ယာမာနာရွီစီရင္စုနယ္ ဆူရူေက်းရြာ
ေသဆံုးသည့္ေန ့ = ၂၀ ႀသ၈တ္စ္ ၂၀၁၂
ေသဆံုးသည့္ေနရာ = ဆီးရီးယားစစ္ေျမျပင္ အလက္ပို ၿမိဳ့ ၊ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံ
ေသဆုံးရသည့္ အေႀကာင္းရင္း = ဆီးရီးယား ျပည္တြင္းစစ္တြင္  ဆီးရီးယား အစိုးရ တပ္မွ ပစ္ခတ္ေသာ ေသနတ္ဒါဏ္ရာျဖင့္ ကြယ္လြန္ခဲ့ရသည္။
ဆူရူုတကၠသိုလ္မွ ဘြဲ ့ရရွိသည္။
အလုပ္အကိုင္ = သတင္းစာဆရာ ႏွင့္ စစ္ေျမျပင္သတင္းေထာက္
၁၉၉၀ ခုႏွစ္မွ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္အထိ  တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည္။

သူမတြင္ ညီမႏွစ္ေယာက္ရွိၿပီး ဘခင္”ကိုခ်ီ ယာမာမိုတို “မွာ ယခင္က အဆာဟိရွင္ဘြန္းသတင္းစာ၏ သတင္းေထာက္တဦးလည္းျဖစ္သည္။ သူမေနခဲ့ေသာ မိခင္တကၠသိုလ္တြင္ သတင္းစာ ပညာကို ေဟာေျပာ ပို႕ခ်သူလည္းျဖစ္သည္။ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံတြင္ ျဖစ္ပြားေသာ ျပည္တြင္းစစ္တြင္ ဂ်ပန္ပရက္စ္သတင္းဌာနအတြက္ ဆီးရီးယားသူပုန္တို႔ ဖြဲ႕စည္းထားေသာ “ဖရီးဆီးရီးယားအာမီ”ေခၚ လြတ္လပ္ေသာ ဆီးရီးယားတပ္မေတာ္စစ္ေႀကာင္းႏွင့္အတူ လိုက္ပါ သတင္းရယူရင္း အစိုးရ တပ္ဖြဲ႕မွ ပစ္ခတ္သည့္ ေသနတ္ဒါဏ္ရာျဖင့္ ၂၀ရက္ ၈လ ၂၀၁၂ခုႏွစ္တြင္ ေသဆုံးခဲ့သည္။
သူမသည္၂၀၁၁ခုႏွစ္ မတ္လတြင္ စတင္ခဲ့ေသာ စစ္ပြဲ မွသည္ ယခုအခ်ိန္ထိ ဆီးရီးယားျပည္တြင္းစစ္တြင္ က်ဆုံးခဲ့ရေသာ သတင္းေထာက္ မ်ားအနက္ စတုတၳေျမာက္ႏိုင္ငံျခားသားသတင္းေထာက္ျဖစ္ၿပီး ပထမဦးဆုံး ဂ်ပန္လူမ်ိဳးအမ်ိဳးသမီး သတင္းေထာက္ျဖစ္သည္။ ဆီးရီးယား စစ္ပြဲ တြင္ သတင္းေထာက္မ်ားအသက္စြန္ ့ သတင္းယူႀကရာသူမသည္ ၁၅ေယာက္ေျမာက္လည္းျဖစ္သည္။


 ဂ်ပန္သတင္းစာထုတ္ေ၀သူ တည္းျဖတ္သူမ်ားအသင္းမွ ခ်ီးၿမွင့္ေသာ Vaughn-Uyeda Memorial Prize ဆုကို ၂၀၀၄ခုႏွစ္က ရရွိခဲ့သည္။ ႏိုင္ငံတကာ သတင္းတင္ဆက္မွဳ အေကာင္းဆုံးလို ့ဆိုရမည္ျဖစ္ပါသည္။ အီရတ္တြင္ အသက္စြန္ ့တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့မွဳ အေပၚ အသိအမွတ္ၿပဳ ခ်ီးက်ဴးခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

သူမသည္ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္တြင္ “အဆာဟိ နယူးစတား” တယ္လီ ဗြီးရွင္း တခုတြင္ သတင္းေထာက္အလုပ္ ကို စတင္ ၀င္ေရာက္လုပ္ကိုင္ခဲ့ၿပီး ဗီြဒီယို သတင္းေထာက္ ၊ဒိုကူမင္ထရီ သတင္းမွတ္တမ္းတင္ အျဖစ္ လွဳပ္ရွားခဲ့သည္။ ထိုမွ ဂ်ပန္ပရက္စ္ ( Japan press) ႏွင့္ဆက္သြယ္ကာ လြတ္လပ္ေသာ သတင္းမီဒီယာအဖြဲ႔ကို ထူေထာင္၍၂၀၀၁ခုတြင္  အေရွ႕အလယ္ပိုင္း ႏိုင္ငံမ်ား “ကိုဆိုဗို၊ ေဘာစနီးယား၊ ေခ်ခ်င္းညာ၊အင္ဒိုနီးရွား ၊ အာဖဂန္နစၥတန္၊သို႔၄င္း။ အီရတ္ႏွင့္ ယူဂန္ဒါ သို႔ ၂၀၀၃တြင္၄င္း မွတ္တမ္းတင္ စစ္ပြဲ သတင္းမ်ားရိုက္ကူးေပးပို႔ခဲ့သည္။ အာဖဂန္အမ်ိဳးသမီးမ်ားဘ၀ ပံုရိပ္ကို ထင္ဟပ္ေပၚလြင္ေစေသာ မွတ္တမ္းတင္ ဇတ္လမ္းမ်ား တာလီဘန္တို႔၏ အေႀကာင္း စသည္“ကဘူး”တြင္ရွိအမ်ိဳးသမီးမ်ားႏွင့္ အေမးအေျဖ ၿပဳလုပ္ခဲ့သည္။ အီရတ္ရွိ နိပြန္ သတင္းဌာန တြင္ အထူးဓါတ္ပံုသတင္းေထာက္ အျဖစ္လည္း တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ေသးသည္။ ၂၀၀၃ခု ေအၿပီ ၃ရက္ေန႔က ဘကၠဒက္ရွိ ပါလက္စတိုင္းဟိုတယ္ေလေႀကာင္းတိုက္ခိုက္ခံရစဥ္ သူမ သီသီကေလး လြတ္ကင္းခဲ့သည္။ ထိုစဥ္က  စပိန္သတင္းေထာက္တဦးႏွငိ့ ရိုက္တာ သတင္းဌာနမွ သတင္းေထာက္ ႏွစ္ဦးေသဆုံးခဲ့သည္။ သူမသည္ လုပ္ေဖၚကိုင္ဖက္လည္းျဖစ္သူ ခင္ပြန္းသည္ “ကာဇူတာကာ ဆာတို” ႏွင့္အတူ အႏၱရယ္စက္ကြင္းမ်ားကို သီကာရီကာ ေရွာင္တိမ္းရင္း အလက္ပို ၿမိဳ့တြင္ စစ္ေျမျပင္ တိုက္ပြဲအႀကား အရဲစြန္ ့၍ လွ်ပ္တျပက္ သတင္းမ်ားေပးပို ့ေနခိုက္  ေသနတ္ထိမွန္ခဲ့ၿခင္းျဖစ္သည္။

ထိုသတင္းကို “ကာဇူတာကာဆာတို” က ထုတ္ေဖၚေျပာဆိုရာတြင္ “က်ည္ဆံ ေတြက ဒလစပ္ စည္းမဲ့ ကမ္းမဲ့ ပရမ္းပတာ က်ေနတာပါ စစ္အာဏာရွင္ကို လိုလားတဲ့ စစ္တပ္က ပစ္ခတ္လိုက္တဲ့ က်ည္ေတြဟာ  သူမရဲ႕လည္တိုင္ေလးကို ထိမွန္ႀကတယ္။ ေႀကကြဲဖို႔ အရမ္းေကာင္းပါတယ္။ ေဆးရံု ကိုေခၚသြားေပမယ့္ ေဆးရံုအနီးအနားမွာဘဲ  ေသဆုံးသြားခဲ့တယ္။ သံခ်ပ္ကိုယ္ထည္အက်ီ၀တ္ဆင္ထားေသာ္လဲ  ေသနတ္ဒါဏ္ရာေတြက လည္တိုင္မွာပါ။ ကိုယ္တြင္းက ေသြးေတြ ဒလေဟာ ထြက္ၿပီး ခ်က္ျခင္းဆိုသလို ကိုယ္မွာ ေသြးမရွိေတာ့ပါဘူး။ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ဘဲ အသက္ရႈရပ္သြားခဲ့ပါတယ္" တဲ့။

တိုက်ိဳရွိႏိုင္ငံျခားေရးရံုးမွ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ “မာဆာရူ”  က ေျပာဆိုရာမွာ “ကြ်န္ေတာ္ တို႔ အေလာင္းကို ခြဲစိတ္ခန္းပို႔စစ္ေဆးပါတယ္။ ဒါဏ္ရာေႀကာင့္ ေသြးထြက္လြန္ၿပီးေသတာ ဟုတ္မွန္ပါတယ္ တဲ့။ ႀကြင္းက်န္ေသာ ရုပ္ကလပ္ကို္၂၀၁၂ခု ႀသဂုတ္လ ၂၁ရက္ ေန႔ ညေန၁နာရီတြင္ FSA (ဖရီးဆီးရီးယဲန္အာမီ)မွ တူရကီေလေႀကာင္းလိုင္းေလယာဥ္ျဖင့္ အစၥတန္ဘူၿမိဳ ့ေတာ္သို႔ ပို႔ေဆာင္ေပးခဲ့ၿပီး ထိုမွတဆင့္ ၂၃ရက္ေန႔တြင္ ၄င္း ရုပ္ကလပ္ကို တိုက်ိဳ နာရီတာေလဆိပ္သို႔ အေရာက္ FSA မွ စီစဥ္ညႊန္ႀကားေပးပို႔ခဲ့သည္။ ၂၅ရက္ေန႔တြင္ တိုကိ်ဳ ေလဆိပ္သို႔ ေရာက္ရွိလာရာ အေလာင္းသည္ခ်လာစဥ္တြင္္  ေလယာဥ္မွဴးႏွင့္ တကြ ၀န္ထမ္းအားလုံး ျငိမ္သက္စြာ အေလးၿပဳ ႏွဳတ္ဆက္ ဂါ၀ရ ၿပဳခဲ့ႀကသည္။

ထိုေလယာဥ္တြင္  “ကာဇူတာကာဆာတို” ႏွင့္ အတူ တူရကီႏိုင္ငံ  အစၥတန္ဘူလ္ၿမိဳ႔ေတာ္အထိ လာေရာက္ႀကိဳဆိုႀကေသာ  ညီမႏွစ္ေယာက္ႏွင့္ တူေတာ္စပ္သူတို႔လည္း လိုက္ပါလာႀကသည္။ ေလဆိပ္တြင္ အသင့္ေစာင့္ဆိုင္းေနႀကေသာ  သတင္းစာသမားမ်ားအား ညီမျဖစ္သူႏွစ္ဦးစလုံးက တစုံတရာ တုံ႔ျပန္ေျပာဆိုျခင္းမၿပဳခဲ့ႀကေခ်။ သူမေဆြမ်ိဳးမ်ားေနထိုင္ရာ ဆူရူေက်းရြာတြင္ သူမ၏ ဇ်ာပနအခန္းအနားကို က်င္းပခဲ့ရာ လူေပါင္းရွစ္ေထာင္ေက်ာ္ တက္ေရာက္ ဂါရ၀ၿပဳႀကသည္။ သတင္းမီဒီယာေလာကတခုလုံး ၀မ္းနည္းစကား မ်ား သ၀ဏ္လႊာမ်ား နက္ရွဳိင္း လွဳိက္လွဲ စြာ ေပးပို႔ ေျပာဆိုခဲ့ႀကသည္။ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးက မိသားစုအတြက္ အလြန္စာနာ၀မ္းနည္းပါေႀကာင္း အလြန္ေၿကကြဲ ထိခိုက္ရပါေႀကာင္း တန္ဘိုးထားေလးစားရပါေႀကာင္း အစားထိုးမရေသာ ဆုံးရွဳံးမွဳအျဖစ္မွတ္တမ္းၿပဳပါေႀကာင္းေျပာဆိုသည္။
   
အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု မွ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ “ဗစ္တိုးရီးယား ႏ်ဴလင္း” က “မီကာ ယာမာမိုတို” ကို သတ္တာ ဆီးရီးယားအစိုးရပါ သူတို ့မွာ တာ၀န္အျပည့္အ၀ရွိပါတယ္။ ဒီပုံမ်ဳိးနဲ႔ သတ္ခဲ့တာ မနည္းေတာ့ပါဘူး” လို့ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ သတိေပး စြပ္စြဲ လိုက္ပါတယ္။ စစ္ေျမျပင္ကို တာ၀န္အရ အနီးကပ္ စစ္သတင္းရယူေနႀကရတဲ့ စစ္ေျမျပင္က စစ္သတင္းေထာက္ေတြကို ဘယ္သူအကာအကြယ္ေပးႀကမလဲ။ ဘယ္သူက တာ၀န္ယူ ေစာင့္ေရွာက္ေပးႏိုင္မလဲ။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာလဲ ဂ်ပန္အမ်ိဳးသား သတင္းေထာက္တဦး ခက္ခက္ခဲခဲ ကင္မရာမွတ္တမ္းတင္ရိုက္ကူးေနစဥ္ အသက္ဆံုးရွဳံးခဲ့ရဖူးပါတယ္။

မွန္ပါတယ္။ ဆီးရီးယားသမၼတဟာ မိုက္မိုက္ကန္းကန္းေခါင္းမာေနတယ္။ သူ႔ေႀကာင့္အျပစ္မဲ့  အ၇ပ္သား ခေလးလူႀကီး မိန္းမေတြ ေထာင္ေသာင္းခ်ီ ေသေနတာကိုလည္း ဂရုမစိုက္ပါဘူး။ ႏိုင္ငံတကာက ကန္႔ကြက္ ေနတာကိုလဲ ရပ္ရွားႏွင့္ အီရန္ကို အားကိုးၿပီး မေထမဲ့ျမင္ လုပ္ေနတယ္။ သူ႔လို အာဏာမက္ေမာသူ မ်ားေႀကာင့္ စစ္ပြဲေတြ ျဖစ္။ စစ္ပြဲ ေတြႀကားမွာ အသက္ကို ပဓါန မထားစြန့္စားသတင္းယူေနႀကရသူမ်ား အသတ္ခံေနရတာ ဒီလိုဘဲ လစ္လ်ဴရွဳ ေနႀကေတာ့သည္လား စစ္ပြဲေတြကို Florist ကန္႔ကြက္ပါတယ္။ ဂ်ပန္မေလး ေသဆုံးရတာကိုလည္း အလြန္၀မ္းနည္းပါတယ္။ ဒီမွ်ႏုနယ္ သိမ္ေမြ႕တဲ့ မိန္းခေလးတေယာက္ မေႀကာက္မရြံ႕သတင္းေပးပို႔ေနရွာတဲ့ ဂ်ပန္အမ်ိဳးသမီးကေလးရဲ႕ ေၾကကြဲဖြယ္ အျဖစ္သနစ္ျမင္ကြင္းဟာ တစ္ကမၻာလုံးကို မီးေမာင္းထိုးျပေနၿပီျဖစ္တယ္ ။
စစ္ပြဲေတြ ရပ္ျပစ္ ...
လက္နက္ေတြကို စြန္ ့ျပစ္ ... လို႔ တပ္လွန္႔ခ်င္ပါတယ္။ ဂ်ပန္အမ်ိဳးသမီး သတင္းေထာက္မကေလး ေႀကြလြင့္ ခဲ့ရသည္ကို ၀မ္းနည္းေႀကာင္း Florist  က  မွတ္တမ္းတင္လိုက္ပါတယ္။
Florist
reference:  wikipideia
ဆီးရီးယားသမၼတကေတာ္ ရဲ႕ ကံၾကမၼာ
ဆီးရီးယားအနာဂတ္ အေျပာင္းအလဲဆီသို႔ (၁)
ဆီးရီးယားအနာဂတ္ အေျပာင္းအလဲဆီသို႔ (၂)

Read More

ဆီးရီးယားအနာဂတ္ အေျပာင္းအလဲဆီသို႔ (၂)

ဘက္ေပါင္းစံုက ပိတ္ပင္တားဆီးမႈေတြစုျပံဳရရွိခဲ့ၿပီး အာရပ္လိဂ္အျပင္ဘက္ေရာက္ခဲ့ရတဲ့ အာရပ္ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံရဲ႕ လမ္းေၾကာင္းေျပာင္းလဲလာေလမလား။ ဆီးရီးယားသမၼတ ဘာရွား အယ္လ္ အာဆတ္ဒ္ေျခလွမ္းေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ရပါဦးမယ္။ သမၼတအာဆတ္ဒ္ကေတာ့ ႏိုင္ငံအတြက္ အေသခံဖို႔ဆႏၵရႇိတယ္လို႔ ေျပာေနပါတယ္။ ႏိုင္ငံအတြက္ထားတဲ့ သမၼတအာဆတ္ဒ္ရဲ႕ဆႏၵအတိုင္းပဲ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံရဲ႕အနာဂတ္လွပလာေလမလား ေမွ်ာ္လင့္ေစာင့္စားၾကရမွာပါပဲ။ ပိတ္ပင္တားဆီးမႈေတြကို သမၼတအာဆတ္က ဂရုျပဳခဲ့ဟန္မတူပါဘူး။ အၾကမ္းဖက္ႏွိမ္နင္းတိုက္ခိုက္မႈေတြဟာလည္း တစ္ႏွစ္ေက်ာ္လာခဲ့ပါၿပီ။ ျပင္းထန္ေနဆဲအၾကမ္းဖက္မႈေတြကို အဟန္႔အတားျဖစ္ေစဖို႔ ယူအန္-အာရပ္လိဂ္သံတမန္အဖဲြ႕ကို ဆီးရီးယားႏိုင္ငံထဲ၀င္ေရာက္ခြင့္နဲ႔အတူ ႀကိဳးပမ္းခ်က္တစ္ရပ္အျဖစ္ အခ်က္ ၆ခ်က္ပါတဲ့ ညႊန္ၾကားခ်က္ ကို ကုလသမၼဂအေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးေဟာင္း ဂါနာလူမ်ဳိး သံတမန္ ကိုဖီအာနန္က ၁၉၁၂ ေဖေဖၚ၀ါရီ ၁၂ရက္ေန႔မွာ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအခ်က္ေတြမွာ >>

(၁) သံတမန္အဖြဲ႕ကို ဆီးရီးယားျပည္သူေတြလိုလားေထာက္ခံတဲ့ ဆီရီးယားျပည္သူေတြဦးေဆာင္တဲ့ႏိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္ေျပာင္းလဲေရးမွာ ပါ၀င္လက္လုပ္ကိုင္ခြင့္ျပဳရမယ္။

(၂) ျပည္သူျပည္သားေတြကိုကာကြယ္ဖို႔ နဲ႔ ႏိုင္ငံတည္ၿငိမ္ေစဖို႔၊ လက္နက္ကိုင္တိုက္ခိုက္တဲ့ အဖြဲ႔အစည္းမွန္သမွ်ကို ယူအန္ရဲ႕ထိေရာက္တဲ့အကူအညီနဲ႔ အပစ္အခတ္ေတြရပ္တန္႔ေအာင္ႀကိဳးပမ္းရာမွာခြင့္ျပဳရမယ္။ (ဒီလိုအပစ္အခတ္အဆံုးသတ္မႈမွာ ဆီးရီးယားအစိုးရကလည္း ခ်က္ခ်င္းေဆြးေႏြးညွိႏိႈင္းၿပီး တပ္သားေတြျပန္ရုတ္သိမ္းရပါမယ္။ လူစည္ကားရာေနရာေတြမွာ လက္နက္ႀကီးေတြ အသံုးျပဳေနတာေတြရပ္တန္႔ရမယ္။ အစိုးရဆန္႔က်င္တဲ့အဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕လက္နက္ကိုင္တိုက္ခိုက္မႈေတြကိုရပ္တန္႔ေရးမွာ ယူအန္ရဲ႕ယႏၱရားအကာအကြယ္ယူသင့္တယ္။)

(၃) လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕ေဆး၀ါး၊ ရိကၡာအေထာက္အပံ့ေပးေရးအတြက္ တစ္ေန႔မွာ ၂နာရီခန္႔ အခ်ိန္အတိအက် အပစ္အခတ္ရပ္စဲဖို႔ ႀကိဳးပမ္းရမယ္။

(၄) ၿငိမ္းခ်မ္းတဲ့ႏိုင္ငံေရးလႈပ္ရွားမႈေတြေတြမွာ ပါ၀င္ခဲ့တဲ့သူေတြ၊ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရသူေတြ ကို ထိမ္းသိမ္းခံရတဲ့သူေတြကို လႊတ္ေပးၿပီး ေနရာတိုင္းေဒသအသီးသီးက ဖမ္းဆီခံရသူေတြကို ေႏွာင့္ေႏွးျခင္းမရွိ စာရင္းထုတ္ျပန္ဖို႔ ႀကိဳးစားရမယ္။

(၅) စာနယ္ဇင္းသမားေတြအတြက္ လြတ္လြတ္လပ္လပ္လႈပ္ရွားခြင့္ျပဳၿပီး သူတို႔ေတြအတြက္ ျပည္၀င္ခြင့္စ်ည္းမ်ဥ္း ခြဲျခားသတ္မွတ္တာေတြ မရွိရဘူး။

(၆) ၿငိမ္းခ်မ္းစြာဆႏၵေဖာ္ေဆာင္ၾကသူေတြရဲ႕အခြင့္အေရးကိုေလးစားရမယ္၊ တရားဥပေဒအရအကာအကြယ္ေပးရပါမယ္ ဆိုတဲ့အခ်က္ေတြပါ၀င္ပါတယ္။ သမၼတအာဆတ္ဦးေဆာင္တဲ့ လက္နက္ကိုင္တပ္သားေတြက အပစ္အခတ္ရပ္စဲလိုက္ၿပီလို႔ေတာ့ ေျပာလာပါတယ္။

ကိုဖီအာနန္ရဲ႕ အခ်က္၆ခ်က္ပါညႊန္ၾကားခ်က္ထဲက တစ္ခုကို လိုက္ေလ်ာခဲ့တယ္လို႔ဆိုေပမယ့္ လူစည္းကားတဲ့ေနရာေတြမွာ လက္နက္ႀကီးတပ္ဆင္ထားမႈေတြနဲ႔ တပ္သားေတြအျပည့္အသိပ္ တပ္ျဖန္႔ခ်ထားဆဲပါပဲ။ အတိုက္အခံ ေဒသခံညိႏႈိင္းေရးေကာ္မတီ(LCC)ရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ ဧၿပီ ၁၃ရက္ေန႔မွာပဲ ဟာမာ၊ ဒါရား၊ ဟာစာကာ၊ အိဒ္လိဘ္ေဒသေတြမွာ တိုက္ပြဲေတြျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး အနည္းဆံုး လူ၁၃ဦးခန္႔ေသဆံုးခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အစိုးရကေတာ့ အၾကမ္းဖက္အုပ္စုေတြရဲ႕ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈေတြလို႔ အျပစ္တင္လိုက္တယ္။ အစိုးရသတင္းဌာန ဆီးရီးယားအာရပ္သတင္းဌာန(SANA) က ဟာမာမွာ လက္နက္ကိုင္အၾကမ္းဖက္အုပ္စုတစ္ခုဟာ အရာရွိတစ္ဦးကို သတ္ျဖတ္ခဲ့တယ္။ အစုိးရရုံးစိုက္ရာအႀကီးဆံုးၿမိဳ႕ေတာ္ အာလပ္ပိုၿမိဳ႕ေတာ္မွာ အရာရွိတစ္ဦးကို သတ္ျဖတ္ခဲ့တဲ့အုပ္စုနဲ႔အမ်ဳိးအစားအတူတူပဲလို႔ ေၾကညာခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီလိုအုပ္စုေတြနဲ႔ သူတို႔ကိုေထာက္ခံသူေတြဟာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအစီအစဥ္ကို ေဘးေခ်ာ္ေစဖို႔ ရည္ရြယ္ေနၾကတယ္လို႔ SANAက ေၾကညာပါတယ္။ ၂၀၁၁ မတ္လကစတင္ခဲ့တဲ့ ဆီးရီးယားရဲ႕ အစိုးရဆန္႔က်င္ေရးဆႏၵျပမႈေတြမွာ ေသဆံုးခဲ့သူေပါင္း အနည္းဆံုး ၉၀၀၀ ခန္႔ရွိၿပီလို႔ ယူအန္က စာရင္းထုတ္ျပန္ခဲ့ပီး LCC က ေသဆံုးသူေပါင္း ၁၁၀၀၀ ေက်ာ္တယ္လို႔ ဆိုတယ္။

ကမၻာႀကီးရဲ႕ေထာင့္ေပါင္းမ်ားစြာမွာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြရွိေနၾကပါတယ္။ ဆီးရီးယားကိစၥေတြဟာ အထူးသျဖင့္ အေမရိကန္ေတြအတြက္ ဘာေၾကာင့္မ်ား အေရးႀကီးေနရပါသလဲလို႔ ေမးခြန္းထုတ္ေနၾကတယ္။ စီအန္အန္သတင္းဌာနက အေမရိကန္ေတြဘာေၾကာင့္ ဆီးရီးယားကို ဂရုျပဳသင့္သလဲဆိုတဲ့ေမးခြန္းကို ဟီလာရီမန္းလဲဗရက္ထ္၊ ဂ်ဳိးဇက္ေဟာလီေဒး (ယူအက္စ္စစ္သားေဟာင္း ႏိုင္ငံျခားေရးမူ၀ါဒေလ့လာသူ)နဲ႔ ေရာဘတ္ဇာရိတ္ထ္ (ဘူမိႏိုင္ငံေရးကၽြမ္းက်င္) တို႔ကို ေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔ေျဖခဲ့တာက -----

သဘာ၀ကုန္းေျမအေနအထား

အေရွ႕အလယ္ပိုင္းရဲ႕ဗဟိုခ်က္အျဖစ္ရွိေနတဲ့ ဆီးရီးယားတည္ေနရာကုိ ထည့္ၿပီးေတြးၾကပါတယ္။ အဲဒီေနရာမွာအားနည္းေနရင္၊ မတည္မၿငိမ္ျဖစ္ေနမယ္ဆိုရင္ ကိုယ္ခႏၶာမွာျပင္းထန္တဲ့ဒဏ္ရာရဖို႔ ပိုၿပီးထိေရာက္လြယ္ကူပါလိမ့္မယ္။ ဆီးရီးယားက အၾကမ္းဖက္မႈဟာ နယ္ေျမခ်င္းထိစပ္ေနတဲ့ အီရတ္ထဲကို အလြယ္တကူစိမ့္၀င္ႏိုင္တယ္။ အီရတ္မွာက ၂၀၀၃မတ္လကေန ၂၀၁၁ ဒီဇင္ဘာလအထိ ႏႊဲခဲ့တဲ့စစ္ပြဲ ၿပီးဆံုးကာစ အေျခအေနပဲရွိေနပါေသးတယ္။ အဲဒီမွာ ယူအက္စ္တပ္သားေတြ၊ အေမရိကန္အရပ္သားေတြ အလုပ္လုပ္လက္စရွိေနၾကေသးတယ္။ အီရတ္အလြန္မွာ ယူအက္စ္မဟာမိတ္ တူရကီနဲ႔ ေဂ်ာ္ဒန္၊ လက္ဘႏြန္တို႔မွာလည္းအတူတူပါပဲ။ ဆီးရီးယားရဲ႕ဆန္႔က်င္တိုက္ခိုက္မႈေတြေၾကာင့္ လက္ဘႏြန္ကို ဆိုးဆိုး၀ါး၀ါးရိုက္ခတ္မယ္ဆိုရင္၊ လက္ဘႏြန္မွာ အရင္ဆယ္စုႏွစ္ေတြတုန္းက ျဖစ္ခဲ့ဖူးသလို ျပည္တြင္းစစ္အတြင္း ေရာက္သြားႏိုင္ပါတယ္ လို႔ ေဟာလီေဒးက ေျပာပါတယ္။ အဲဒီတိုက္ခိုက္မႈမ်ဳိးဟာ ေနာက္ထပ္ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ သံတမန္ဆိုင္ရာျပႆနာ မီးတစ္စ ယူႏိုက္တက္စတိတ္ကို လြင့္က်သလို ရင္ဆိုင္ရႏိုင္တယ္။

အယ္လ္ေကးဒါး

ယူႏိုက္တက္စတိတ္ရဲ႕ နံပါတ္တစ္ ရန္သူ အယ္လ္ေကးဒါးေတြက အေရွ႕အလယ္ပိုင္းစစ္ဆင္ေရးမွာ အေမရိကန္ရႈံးနိမ့္တဲ့ေနာက္ထပ္ႏိုင္ငံေပၚလာၿပီဆိုၿပီး လိုလိုလားလား ႀကိဳဆိုေနပါလိမ့္မယ္။

အီရန္
ဆီးရီးယားက အီရန္ကိုအေထာက္အပံ့ေပးပါတယ္။ ဆယ္စုႏွစ္ေတြမွာ ယူႏိုက္တက္စတိတ္နဲ႔ အီရန္တို႔ရဲ႕ ဆက္ဆံေရးက အထိမခံတဲ့အေျခအေနရွိေနခဲ့ၾကတယ္။ ဘုရွ္ရဲ႕ စကားကို အမွတ္ရေနၾကဦးမွာပါ။ အီရန္၊ ေျမာက္ကိုးရီးယား နဲ႔ အီရတ္ႏိုင္ငံတို႔ကို “မိစၦာ၀င္ရိုးတန္းႏိုင္ငံမ်ား” လို႔ သံုးႏႈန္းခဲ့ဖူးတယ္။ “ဆီးရီးယားဟာ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းမွာ အီရန္ရဲ႕ ေမာင္းတံပါ” လို႔ ဇာရိတ္ထ္ကေျပာတယ္။ အီရန္ဟာ ဆီးရီးယားကို စစ္ေရးေလ့က်င့္တဲ့ကြင္းလို အသံုးျပဳတယ္။ အီရတ္ႏိုင္ငံထဲကို ျဖတ္၀င္လာၿပီး ကၽြန္ေတာ္တို႔တပ္သားေတြကို ထိခိုက္အနာတရျဖစ္ေစမယ့္ စစ္ေသြးၾကြေတြ ေထာက္ပံ့ေပးတယ္။ တစ္ျခားအၾကမ္းဖက္လႈပ္ရွားမႈေတြကိုလည္း ေလ့က်င့္ေပးေနပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ အီရန္ရဲ႕ ႏ်ဴကလီးယားအစီအစဥ္ပါပဲ။ အီရန္က ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္လုပ္ႏိုင္စြမ္းရွိေနၿပီလားဆိုတာ ယူအက္စ္နဲ႔ ကမၻာက ေသခ်ာမသိႏိုင္ၾကေသးပါဘူး။

ေလာင္စာဆီေစ်းႏႈန္း

ဆီးရီးယားဟာ လစ္ဗ်ားထက္ေလာင္စာဆီထုတ္လုပ္ႏိုင္မႈ နည္းပါးတယ္ဆိုေတာင္မွ ဥပမာအားျဖင့္ ဆီးရီးယားက အၾကမ္းဖက္မႈေတြဟာ ကမၻာလံုးဆိုင္ရာေလာင္စာဆီေစ်းကစားမႈနဲ႔ ေစ်းႏႈန္းေတြကို သက္ေရာက္မႈရွိႏိုင္ပါတယ္ လို႔ လဲဗရက္ထ္က ေျပာပါတယ္။

စီးပြားေရး

ဆိုးပါတယ္။ ယူႏိုက္တက္စတိတ္မွာ အခု အီရတ္စစ္ပြဲအေၾကာင္း မစဥ္းစားၾကေတာ့ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ေျပာတာက အဲဒီစစ္ပြဲအတြက္ကုန္က်စရိတ္ဟာ ခန္႔မွန္းေျခ ေဒၚလာ တစ္ ထရီလီယံေလာက္ ရွိခဲ့တယ္ဆိုတာကို ေမ့မျပစ္ဖို႔ အေရးၾကီးတယ္တဲ့။ ဆီးရီးယားမွာ အေထာက္အပံ့ေပးတာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အတိုက္အခံလုပ္တာပဲျဖစ္ျဖစ္ စစ္ေရးအရၾကား၀င္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ကုန္က်စရိတ္ေတြဟာ အေမရိကန္စီးပြားေရးကို အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈရွိမွာပါပဲ။

ကမၻာအႏွံ႔ပ်ံ႕ႏွ႔ံေနတဲ့ဂုဏ္သတင္း

ကမၻာတ၀ွမ္းကလူေတြက ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ မေျပာင္းလဲတဲ့ ႏိုင္ငံျခားေရးမူ၀ါဒကို ေစာင့္ၾကည့္ေနၾကတယ္။ အာရပ္ေႏြဦးအဓိကရုဏ္းေတြအတြင္းမွာေတာ့ မတူညီမႈေတြရွိတယ္လို႔ အျပစ္တင္ခံခဲ့ရတယ္ လုိ႔ ဇာရိတ္ထ္ေျပာပါတယ္။ ယူႏိုက္တက္စတိတ္ဟာ ေနတိုးဦးေဆာင္တဲ့နည္းနဲ႔ ၂၀၁၁က လစ္ဗ်ားမွာ စစ္ေရးၾကား၀င္မႈရွိခဲ့တယ္။ အီဂ်စ္သမၼတဟုိစနီမူဘာရတ္ကို အီဂ်စ္ႏိုင္ငံသားေတြဆန္႔က်င္ၾကတုန္းက ၀ါရွင္တန္က အနည္းဆံုးစကားလံုးေတြနဲ႔ အေထာက္အပံ့ေပးခဲ့တယ္။ ျပည္သူ႔အစိုးရ၀ါဒအေျခခံသေဘာတရားေတြကို အကာအကြယ္ေပးႏိုင္မယ့္ ကမၻာ့ေခါင္းေဆာင္အျဖစ္ တာ၀န္ယူရပ္တည္တာက အေမရိကရဲ႕ အမ်ဳိးသားေရးတန္ဖိုးပါလို႔ ဆိုတယ္။

ဆီးရီးယားႏိုင္ငံတစ္ေလွ်ာက္က ေသေသေၾကေၾကတိုက္ပဲြသတင္းေတြကို သတင္းယူႏိုင္ဖို႔အတြက္ ယူအန္လံုျခံဳေရးေကာင္စီ ရဲ႕ မဲခြဲဆံုးျဖတ္မႈဟာ ဧၿပီ ၁၄ရက္ေန႔မွာေတာ့ အဖြဲ႕၀င္၁၅ ႏိုင္ငံအားလံုးက တညီတညြတ္တည္း မဲေပးလိုက္ၾကပါၿပီ။ လက္နက္မပါတဲ့ ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္တဲ့အဖြဲ႕ကို ျဖစ္ႏိုင္သမွ်အျမန္ဆံုးေစလႊတ္မယ္လို႔ ယူအန္အေထြေထြအတြင္းေရးမႈး ဘန္ကီမြန္းက ေျပာၾကားခဲ့ၿပီး ေနာက္တစ္ေန႔မွာပဲ ပထမဆံုးအဖြဲ႔၀င္၆ဦးပါ အဖဲြ႕တစ္ဖြဲ႕ကိုေစလႊတ္ခဲ့ပါတယ္။ က်န္ေနေသးတဲ့အဖြဲ႔၀င္ ၂၄ဦးဟာလည္း  ၿမိဳ႕ေတာ္ ဒမတ္စကပ္ကို အျမန္ဆံုးေရာက္ရွိလိမ့္မယ္လို႔ ယူအန္ရုံးအဖြဲ႕ကေျပာပါတယ္။ ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္တဲ့အဖြဲ႕၀င္ ၂၅၀အထိ ပါ၀င္တဲ့အဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕ေစလႊတ္ဖို႔ အတည္ျပဳထားၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ က်န္ရွိေနေသးတဲ့ အဖြဲ႕သားေတြ ေနာက္တစ္သုတ္တပ္ျဖန္႔ခ်ထားဖို႔ကိုေတာ့ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးသေဘာတူညီထားတာကို ဘယ္ေလာက္အထိ လိုက္နာသလဲဆိုတာ ဆီးရီးယားနဲ႔ အာနန္ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးမႈေတြရဲ႕ တိုးတက္မႈကိုၾကည့္ၿပီး ေစလႊတ္မွာပါ။ ဆီးရီးယားအစိုးရကလည္း အတိုက္အခံအဖြဲ႕အစည္းေတြဟာ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီမႈကို အခြင့္ေကာင္းယူၿပီး အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္တာေတြျပဳလုပ္ေနတယ္လို႔ ဆိုေနပါတယ္။

ဒီေန႔ထက္ထိ လုပ္ၾကံမႈအႏၱရာယ္ေတြက ဆီးရီးယားမွာေတာ့ အေတာမသတ္ႏိုင္ေသးပါဘူး။ ဆီးရီးယားဟာ အေသခံကားဗံုးခြဲမႈေတြနဲ႔ ဒဏ္ရာဗရပြျဖစ္ခဲ့ရျပန္ပါၿပီ။ ေမလ ၁၁ရက္ ေသာၾကာေန႔က ၿမိဳ႕ေတာ္သတင္းဌာနက ဆီးရီးယားရဲ႕အႀကီးဆံုး ၿမိဳ႕ေတာ္ အလက္ပိုရဲ႕ ေျမာက္ပိုင္းမွာ ကားဗံုးတစ္ခုနဲ႔ တိုက္ခိုက္ဖြယ္ရွိတာကို ရွင္းလင္းခဲ့ရတယ္လို႔ ေၾကညာခဲ့ပါတယ္။ ကားထဲမွာ ေပါက္ကြဲေစႏိုင္တဲ့ပစၥည္း ၁၂၀၀ကီလိုဂရမ္(၂၆၄၀ေပါင္)သယ္ေဆာင္ထားၿပီး ဗံုးခြဲမယ့္သူလို႔ထင္ျမင္ရသူတစ္ဦးကို လုံျခံဳေရးတပ္သားေတြက အေသပစ္သတ္ခဲ့ရတယ္ တ့ဲ။ ၿမိဳ႕ေတာ္သတင္းမွာေျပာသြားပါတယ္။ အလက္ပိုၿမိဳ႕ေတာ္ဟာ ဆီးရီးယားအုပ္ခ်ဳပ္ေရးနယ္ေျမ ၁၄ခုထဲက လူဦးေရ အထူထပ္ဆံုးၿမိဳ႕ေတာ္တစ္ခုပါ။ ဆီးရီးယားလူဦးေရစုစုေပါင္းရဲ႕ ၂၃ရာခိုင္ႏႈန္း ၂၀၁၀ ေကာက္ယူထားတဲ့စာရင္းအရ လူဦးေရ ၄၇၄၄၀၀၀ ရွိပါတယ္။ အဲဒီေန႔ မတိုင္ခင္ ၾကာသပေတးေန႔က အင္မတန္လူအေသအေပ်ာက္မ်ားခဲ့တဲ့ ဗံုးခြဲမႈ ဒမတ္စကပ္မွာျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။ ဒမတ္စကတ္အေသခံဗံုးခြဲမႈေၾကာင့္ လံုျခံဳေရးတပ္သားေတြပိုၿပီး သတိႀကီးႀကီးထားခဲ့ၾကရဟန္တူရဲ႕။ ဒမတ္စကတ္မွာ အေသခံဗံုးခြဲမႈ ႏွစ္ႀကိမ္တိုင္ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး လူေပါင္း ၅၅ဦးအနည္းဆံုး ေသဆံုးခဲ့ျပန္တယ္။ ဒဏ္ရာရသူေတြက ၃၇၀ခန္႔ရွိခဲ့တယ္ လို႔ ဆီးရီးယားအာဏာပိုင္ေတြက ေျပာပါတယ္။ ဆီးရီးယားအတိုက္အခံပုန္ကန္မႈေတြ စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ၁၄လအၾကာမွာ အေသအေပ်ာက္အမ်ားဆံုးလုပ္ႀကံဗံုးခြဲမႈတစ္ခုျဖစ္ခဲ့ပါၿပီ။ လူအသြားအလာအမ်ားဆံုးအခ်ိန္မွာ တစ္မိနစ္ေတာင္အခ်ိန္မကြာလိုက္ပဲ ဗံုးႏွစ္ႀကိမ္ဆက္တိုက္ေပါက္ကြဲပါတယ္။

ကားဒါဇင္ေပါင္းမ်ားစြာ ေလာင္ကၽြမ္းပ်က္စီးကာ အနီေရာင္မီးေတာက္ေတြရဲ႕အလြန္မွာေတာ့ အနက္ေရာင္မီးခိုးေတြဟာ ေလထဲမွာ တလိပ္လိပ္ေ၀့၀ဲေနပါေတာ့တယ္။ ကာဇာ့ရပ္ကြက္ အေ၀းေျပးလမ္းမရဲ႕ေဘးဘက္က အစိုးရလံုျခံဳေရအေဆာက္အဦ၀င္းထဲမွာျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ အဲဒီဗံုးခြဲမႈမွာ၊ ကားဗံုးခြဲသူေတြဟာ သူတို႔ရဲကားေတြကို မနက္ေစာေစာ လူေတြအေျပးအလႊားအလုပ္မ်ားတဲ့အခ်ိန္၊ အခ်ိန္ကိုက္ ေဖာက္ခြဲခဲ့တယ္ လို႔ ဆိုတယ္။ အသံုးျပဳခဲ့ၾကတဲ့ ေပါက္ကြဲပစၥည္း ၁၀၀၀ကီလိုဂရမ္ရဲ႕ အားဟာ အေ၀းေျပလမ္းမအထိပါ ႀကီးမားတဲ့ခ်ဳိင့္ႀကီးေတြျဖစ္ေပၚခဲ့ၾကတယ္။ ေပါက္ကြဲမႈေတြျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီးတဲ့အခါတိုင္း တိုက္ခိုက္မႈအတြက္တာ၀န္ရွိတဲ့သူအျဖစ္ ဘယ္သူကမွ ေဖာ္ထုတ္ေၾကညာျခင္းမရွိပါဘူး။ ဆီးရီးယားအစိုးရကလည္း သမၼတ ဘာရွား အယ္လ္ အာဆတ္ဒ္ကိုဆန္႔က်င္တဲ့အဖဲြ႕အစည္းေနာက္ခံရွိေနတဲ့ အၾကမ္းဖက္သမားေတြရဲ႕လက္ခ်က္လို႔ပဲ ခ်က္ခ်င္းအျပစ္တင္လိုက္ပါတယ္။ ဆီးရီးယားအမ်ဳိးသားေကာင္စီကေတာ့ ယူအန္ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္တဲ့အဖြဲ႕ကို ေျခာက္လွန္႔ေစဖို႔နဲ႔ အတိုက္အခံလႈပ္ရွားမႈေတြကို အမည္းစက္စြန္းထင္းေစဖို႔ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့၊ အစိုးရရဲ႕ဇာတ္ကြက္ဇာတ္လမ္းေတြထဲက တစ္ခုပါပဲလို႔ ေျပာလိုက္တယ္။ လြတ္လပ္တဲ့ဆီးရီးယားစစ္တပ္ကို လတ္တေလာကူးေျပာင္းခဲ့တဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ဖာရက္ဇ္အမ္းမရိုက အာေရဘီယ်တီဗီကိုေျပာပါတယ္။ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံတြင္းမွာ ဒီလိုဗံုးမ်ဳိးမရႏိုင္ပါဘူး၊ ႏိုင္ငံျခားအထူးကၽြမ္းက်င္တပ္ဖြဲ႕ေတြမွာသာရႏိုင္တဲ့ ေဖာက္ခြဲပစၥည္းေတြကိုအသံုးျပဳထားပါတယ္ တဲ့။

ဗံုးေပါက္ကြဲမႈျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ေနရာအနီးအနားမွာ အမ်ဳိးသမီးငယ္တစ္ဦး ငိုရႈိုက္ေနတယ္။ ၿပီးေတာ့ သူမက ေမးေနတယ္။ ဘယ္သူေတြကမ်ား ဒီလိုတိုက္ခိုက္မႈမ်ဳိးလုပ္ထိုက္တယ္လို႔ထင္ေနၾကသလဲ တဲ့။ ေနာက္အမ်ဳိးသားတစ္ဦးကလည္း ေျပာျပတယ္။ ပထမဗံုးကြဲပီးေတာ့ သူ႔ရဲ႕ကေလးေတြကို ျပတင္းေပါက္နားကေန ခပ္ေ၀းေ၀းကိုခြာေစခဲ့တယ္။ ေနာက္ထပ္ဗံုးတစ္လံုးေပါက္ၿပီးတဲ့အခါမွာေတာ့ အဲဒီေနရာမွာမွန္ကြဲစေတြ ကြန္ကရစ္တံုးအပိုင္းအစေတြအနီးအနား ဟိုဒီမွာ ျပန္႔က်ဲေနခဲ့ပါၿပီ။ အေဆာက္အဦးနံရံေတြလည္း ၿပိဳပ်က္ကြဲထြက္ကုန္ၾကၿပီ။ ဗုံးခြဲမႈေတြဟာဆီးရီးယားအတြက္ ေဘးအႏၱရာယ္ပါ။ အင္မတန္ေသခ်ာတာကေတာ့ ဒီလိုအၾကမ္းဖက္မႈမ်ဳိးလုပ္တဲ့သူ ဘယ္သူမဆို သိေစခ်င္ပါတယ္။ ဒါဟာ ျပႆနာေတြကိုေျဖရွင္းႏိုင္မယ့္နည္းလမ္းမ်ဳိးမဟုတ္ပါဘူး။ ဒီလိုအၾကမ္းဖက္ဗံုးခြဲမႈေတြဟာ ဆီးရီးယားျပည္သူျပည္သားေတြအတြက္ ျပင္းထန္တဲ့ဆင္းရဲဒုကၡကို ဖန္တီးေပးေနတာပါပဲ။ ဆီးရီးယားအျပင္ဘက္၊ ဆီးရီးယားအတြင္းဘက္လူတိုင္းကို နားလည္ေစခ်င္ပါတယ္ လို႔ ဆီးရီးယားျပည္သူျပည္သားေတြအားလံုးက ေျပာေနၾကပါၿပီ။

မၿပီးျပတ္ႏိုင္ေသးတဲ့ ဆီးရီးယားအေရးမွာ ယူအန္ကေရာ ဘယ္လိုေစာင့္ၾကည့္ထိန္းခ်ဳပ္ေပးႏိုင္မွာလဲ။
သမၼတအာဆတ္ကေရာ ဆီးရီးယား ျပည္သူေတြရဲ႕ အသံေတြကို ဆက္ၿပီးလစ္လ်ဴရႈထားေနဦးမွာလား၊။
ဘယ္အခ်ိန္မွာ ေသေၾကပ်က္စီးမႈေတြရပ္တန္႔ၿပီး ျပည္သူေတြရဲ႕ ဆႏၵအစစ္အမွန္ျဖစ္တဲ့ အစိုးရတစ္ရပ္ ေပၚထြက္လာမွာလဲ။
ဆီးရီးယားအနာဂါတ္အေျပာင္းအလဲဆီသို႕ ဦးတည္လႈပ္ရွားမႈေတြဟာ တစ္ႏွစ္ေက်ာ္လာတဲ့အထိ ရင္ထိတ္စရာေကာင္းေနပါေသးတယ္။        ။
ဆီးရီးယားအနာဂတ္ အေျပာင္းအလဲဆီသို႔ (၁)

source : CNN

ႏြယ္နီမဂၢဇင္း၊ ဇြန္လ၊ ၂၀၁၂

Read More

ဆီးရီးယားသမၼတကေတာ္ရဲ့ ကံၾကမၼာ

(“အက္(စ္)မာ” ဟာ က်က္သေရရွိတယ္၊ ဆြဲေဆာင္မွဳရွိတယ္၊ စမတ္က်တယ္ စသျဖင့္ အေနာက္တိုင္းစာနယ္ဇင္းေလာကမွာပါ ထင္ရွားတ့ဲ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံ့ံဥေသွ်ာင္ ဂုဏ္သေရရွိသမၼတကေတာ္ေလးတဦး ျဖစ္ေပမဲ့ စစ္အာဏာရွင္“ ဘာရွား အယ္လ္အာဆတ္ဒ္”ရဲ႕ ဇနီးျဖစ္ေနတယ္ လို႕” ခရစ္တိုဖါ ဒစ္ကီ ကေျပာလိုက္ပါတယ္။)

“အက္(စ္)မာ အယ္(လ္) အာဆတ္(ဒ္)” ဟာ အသက္အားျဖင့္ ၃၆ႏွစ္ရွိၿပီး ခေလးသံုးယာက္မိခင္ျဖစ္ပါတယ္။ သူမဟာ ႏူးညံ့ေပ်ာ့ေပ်ာင္းစြာ ဆက္ဆံေျပာဆိုတတ္တယ္။ ၿဗိတိန္မွာေမြးၿပီး အဆင့္ျမင့္ ဘဏ္အရာရွိ တဦးလည္းျဖစ္ပါတယ္။ အေနာက္တိုင္းဆန္ၿပီး သြက္လက္ခ်က္ခ်ာတယ္။  ေခတ္မွီ ပညာတတ္အမ်ိဳးသမီးတဦးလည္းျဖစ္တယ္။ သူမဟာ  ေဒါက္ဖိနပ္လွလွေလးစီးၿပီး ကိုယ္ဟန္ေၾကာ့ေၾကာ့ ႏွင့္ သြားလာတတ္တယ္။ ၀တ္စားဆင္ယင္မွဳမွာ ေျပျပစ္တင့္တယ္ သိမ္ေမြ႕တယ္ စသျဖင့္ နာမည္ႀကီးတဲ့သူပါ။ “သဲကႏၱာရရဲ႕ ႏွင္းဆီတပြင့္” လို႕ တင္စားေခၚေ၀ၚေနႀကတာပါ။ ဒါဟာ လူထုအုံႀကြမွဳ မျဖစ္မီက ေက်ာ္ၿကားမွဳေတြပါ။ ခုဆိုရင္ မတည္မျငိမ္ ဆန္႔က်င္ဆႏၵျပမွဳေတြဟာ တႏွစ္ေက်ာ္လာတဲ့ အခ်ိန္မွာ  ဆီးရီးယားဟာ ျပည္တြင္းစစ္ကို ့ဦးတည္သြားပါၿပီ။
“ဘာရွားအာဆတ္ဒ္”ဟာ စစ္တပ္ကို အသုံးခ်ၿပီး လူေတြကို အစုအျပံဳလိုက္ သုတ္သင္ေနပါတယ္။ စစ္တပ္ရဲ ့ လူမဆန္စြာ ေျခမွဳံးျပစ္ခတ္မွဳမ်ားဟာ  Homs ၿမိဳ့ကို မြစာၾကဲသြားေစပါတယ္။ အရိုင္းဆန္တဲ့ ဒီမိုကေရစီ အေဆာက္အဦးအိမ္ထဲ ႀကိဳးကိုင္ ထိန္းခ်ဳပ္ၿပီး  ၀ယ္ယူထားတဲ့ အသုံးအေဆာင္ပစၥည္းေတြကို ဘယ္လို စံနစ္တက် ေနရာခ်ထားမလဲ ငယ္ရြယ္ႏုပ်ိဳေသးတဲ့ ပညာတတ္အမ်ဳိးသမီးေလး။ ငယ္ရြယ္ႏုပ်ိဳေသးတဲ့ ခေလးသုံးေယာက္မိခင္ေလး။ သူမလက္ထက္မွာ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ လူထု ေတာင္းဆိုမွဳေတြကို ဘယ္လိုိမ်ား ထိန္းညွိ စြမ္းေဆာင္ေပးမလဲ။ လူထုက ဒါဏ္ရာေတြ ဗလပြႏွင့္ တစာစာ  ေအာ္ဟစ္ေတာင္းဆိုေနပါၿပီ။  သူမတခုခု ေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္မလား။ ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကတယ္။

သူမရဲ႕ လာမဲ့  ေရွ႕အနာဂါတ္ခရီးမွာ သူမ ဘယ္လုိ ေလွ်ာက္လွမ္းမလဲ။ လူထုကေတာ့ ဒီကေန႔မွာ သူမဘာလုပ္မယ္ဆိုတာ မသိႀကရေသးပါဘူး။ အာရပ္အမ်ိဳးသမီးတဦးျဖစ္ေပမဲ့လည္း  ႏိုင္ငံတကာ အေတြ႕အၿကံဳေတြရွိပါလိမ့္မယ္။ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြက  “ဘာရွား အာဆတ္ဒ္” ႏွင့္  အေပးအယူ ကိစၥေတြ ေဆြးေႏြးလာႏိုင္ပါတယ္။ “အက္စ္မာ”ကို လက္ထပ္ထိမ္းျမားထားသူအေနနဲ႔ တစုံတရာေလးစား တန္ဘိုးထားတတ္ရင္ သူမအေပၚ ၾကင္နာ သနားမွဳရွိရင္ တခုခု အေကာင္းဘက္ကို ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ လူတိုင္းက “က်က္သေရရွိတာ ေခ်ာတာ လွတာ ဘာလုပ္ရမွာလဲ။ ဒီ ခန္ ့တဲ့ ေခ်ာတဲ့ အမ်ိဳးသမီးဟာ ဘာ့ေၾကာင့္မ်ား လူမဆန္တဲ့ သတၱ၀ါႀကီးကို လက္ထပ္ရပါလိမ့္။ ဒီအေကာင္ႀကီးကို ယူထားမွေတာ့ ဘာသြား အသုံးက်ေတာ့မွာလဲသူမ တခုခုေတာ့ မွားေနၿပီ” လို႕ ရင္ထုမနာ ေျပာၾကတယ္။ သူမ ႏိုင္ငံ၊ သူမလူမ်ိဳး၊ သူမဇာတိ ေျမ ဘာေတြ ျဖစ္ေနသလဲ။ သူမသိရဲ႕လား။ သူမဟာ “သူ႕လူ”  ေဘးမွာဘဲ  သူ႕ခေလးေဘးမွာဘဲ ရပ္ေနေတာ့မွာလား။ တၿပည္လုံး တႏိုင္ငံလုံးျပည္သူေတြ  အုံးအံုးၿကြက္ၿကြက္ ဘာေတြ ဖိစီးလႊမ္းမိုး ႏွိပ္စက္လ်က္ ရွိေနတယ္ဆိုတာ သူမ သိရဲ႕လား။ သူမ ခင္ပြန္းရဲ႕ ၾကမ္းၾကဳတ္ရက္စက္မွဳေၾကာင့္ Homs ၿမိဳ႕ႀကီးတၿမိဳ႕လုံး ျပာျဖစ္သြားတာ သိရဲ့ လား တဲ့။ ေမးခြန္းေတြ စဥ္တိုက္ ထုတ္ခဲ့ၾကတယ္။

သူမဟာ  ႀကံဳေတာင့္ၿကံဳခဲ လူထုအႀကားမွာခဏေတာ့  ျမင္လိုက္ရတယ္။ ဇန္န၀ါရီလအတြင္းက သူမ သားတေယာက္ သမီးတေယာက္ ျခံရံလို႕ အားမာန္အျပည့္ႏွင့္ “ဘာရွား” အတြက္ အားျဖည့္ေပးေနတာျမင္ႀကရတယ္။ လူထုကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႕ ႀကိဳးစားေနတာပါ။ ေဖေဖၚ၀ါရီ လကုန္ပိုင္းမွာ ဆီးရီးယားဖြဲ႕စည္းပံု ဥပေဒအသစ္ေရးဆြဲဖို႔  ဆႏၵမဲ ေပးရာမွာ စိုးရိမ္မကင္းဟန္သူမကို ေခတၱ ေတြ႕ျမင္ၾကရတယ္။ “ဓါတ္ပံုေတြမွာ သူမ ရုပ္က ေၾကာက္ရြံ႕န ဟန္ ေဖၚျပေနတယ္” လို႕ “အက္စ္မာ” နဲ ့ ၂ႏွစ္ေလာက္ ယဥ္ေက်းမွဳ ပြဲေတာ္တခုမွာ အလုပ္အတူလုပ္ခဲ့တဲ့  ၿဗိတိအီတာလွ်ံ လူမ်ိဳး စာေရးဆရာ  “ ဂါလာဆာဗါဒီယို”က ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူမကို ၾကည့္ရတာ အူထဲ အသည္းထဲကေန တခုခု ေျပာခ်င္ေနပံုရတယ္ လို ့ ဆိုျပန္တယ္။

“အက္စ္မာ “ရဲ ့ အေနအထားဟာ Godfather ရုပ္ရွင္ထဲက Diane Keaton ဇတ္ရုပ္နဲ ့ တူေနတယ္ တဲ့။ ဟုတ္ပါတယ္။ သူမဟာ “အျပင္ကလူ“ပါဘဲ။ ေသြးဆာေနတဲ့ “အာဆတ္ဒ္”ေဆြမ်ိဳးမ်ား၊ လက္ရွိဘ၀အမွန္ထဲက လူဆိုးဂိုဏ္း၀င္ လူမိုက္မ်ား၊ ေနာင္တတဖန္ရဖို႔ လမ္းမရွိတဲ ့ ရက္စက္ယုတ္မာသူမ်ား။ သူတို႕ ႀကိဳက္သလို သတ္ျဖတ္ျပစ္ၿပီးရင္ သူတို႕ကေတာ့ အသက္ရွင္က်န္ေနရမယ္လို ့သူတို ့ ကိုယ္ သူတို႕ယုံၾကည္ထားတယ္။ တကယ္လို႔ သူတို ့သာ  လက္နက္ခ် အညံ့ခံလိုက္ရင္ လည္း  ေသမင္းနဲ ့ ရင္ဆိုင္ရမွာက  ေျမႀကီးလက္ခတ္မလြဲဘဲ။

“အက္စ္မာ” ဇတ္ရုပ္ဟာ အျပင္ကလူ ျဖစ္ေနပါတယ္။ သူမဟာ ကံၾကမၼာရဲ ့ဆိုးေမြ ေကာင္းေမြကို မုခ် ခံစံရလိမ့္မယ္။ ဒါေပမဲ ့ဒီတသက္ သူမ ေဆြးေႏြးညွိႏဳွိုင္းအေျဖရွာဖို႔ ႀကိဳးစားမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ သူမဟာ လူသိထင္ရွား တစံုတရာ ေျပာဖို႕ အားထုတ္မွာ မဟုတ္ဘူး။ သူမဘာကို ေျပာဖို႕ အားသန္တယ္ဆိုတာလဲ ဘယ္သူသိႏိုင္မလဲ။ ဒီလို ဆူပူအံုႀကြမွုေတြ ျဖစ္မလာခင္ကလည္း သူမဟာ ေအာင္ျမင္ေနတဲ့ ေခတ္မီ အာရပ္ သမိုင္း ရာဇ၀င္ထဲ က အမ်ိဳးသမီးေတြႏွင့္ နည္းနည္းေတာ့ ကြဲျပားေနတယ္။ သမၼတကေတာ္ေတြဟာ  ရာဇပလႅင္ရဲ ့ အေရွ႕မွာ၊ ေဘးမွာ၊ အေနာက္မွာ လူျမင္သူျမင္ ထင္ထင္ေပၚေပၚ ရွိခဲ့ၾကတယ္။ ဥပမာ အီဂ်စ္ စစ္အာဏာရွင္”မူဘာရပ္” ဇနီး “ဆူဆန္နီ “ဆိုရင္သူမခင္ပြန္း  သမၼတျဖစ္ဖို ့ လူသိရွင္ႀကားရပ္တည္ ေပးၿပီး သူမေကာက္ေၾကာင္းက လူထုေရွ့မွာ  သိသာထင္ရွားခဲ့တယ္။

ေဂ်ာ္ဒန္ဘုရင္ ရဲ႕ မိဖုရား “ရိန္းနီးယား” ကေတာ့ သိပ္ကိုမွ အေနာက္တိုင္းဆန္ၿပီးလွပတင့္တယ္လြန္းသူတေယာက္ပါ။ သူမခင္ပြန္းထက္ပင္ ပိုမို သာလြန္ ထင္ေပၚသူျဖစ္လို႕  သူမ အေနအထားကို မႏွစ္က  ေလ်ာ့ခ်ေပးခဲ့ရတယ္လို ့ ဆိုပါတယ္။

“အက္စ္မာ” အဖို႕ ေရာ။ သူမဟာ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံရဲ ့ အထြတ္အျမတ္ “First Lady”ပါ။ ဒါေပမဲ့ သူမ  “အာဆတ္ဒ္ မ်ိဳးႏြယ္စုမွာ” ဘယ္ေနရာက ရွိခဲ့သလဲ။ သဲကႏၱာရရဲ႕ ႏွင္းဆီပန္းေလးတစ္ပြင့္ ဆိုတာက ဟုတ္ပါၿပီ။

ခုအခါမွာျပည္တြင္းစစ္ကို ဦးတည္ေနတဲ့  စစ္မုန္တိုင္းႀကားက ဆီးရီးယားမွာ သူမဘယ္လို ရပ္တည္ ရွင္သန္မလဲ .. သူမရဲ ့ကံၾကမၼာကို ဘယ္သူ သိႏိုင္မလဲ။       ။

Florist  ျမန္မာမွဳျပဳသည္။

Asma al Assad ( Syria’s first lady, by Christopher Dickey)
Source: Newsweek march 12,  2012

Read More

ဆီးရီးယားအနာဂတ္ အေျပာင္းအလဲဆီသို႔ (၁)

ဆီးရီးယားသမၼတ
ဘာရွား အယ္လ္ အာဆတ္ဒ္

ဆီးရီးယားမွာ ၂၀၁၁ ရဲ႕ မတ္လကစလို႔ လူထုအံုၾကြမႈေတြ ဆက္တိုက္လိုျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၁ ဇြန္လ ၂၆ရက္မွာ ဆႏၵျပပြဲေတြ အေတာမသတ္ၾကေတာ့ဘူး။ ဆီးရီးယားျပည္သူေတြက “ဘုရားသခင္၊ ဆီးရီးယား၊ လြတ္လပ္ျခင္း၊ အဲဒါဆို လံုေလာက္ၿပီ”လို႔ ေၾကြးေၾကာ္ဆုေတာင္းၾကတယ္။ အဲဒီ မတ္လ ၁၈ရက္ေန႔မွာ ဗလီ၀တ္ေက်ာင္းထဲကိုပါ လံုျခံဳေရးတပ္သားေတြက အၾကမ္းဖက္၀င္ေရာက္ႏွိမ္နင္းေတာ့တယ္။ အၾကမ္းဖက္ႏွိမ္နင္းမႈေတြရဲ႕ရလာဒ္ကေတာ့ တူရကီႏိုင္ငံဘက္ကို ဒုကၡသည္ေတြ ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္ၾကတာပါပဲ။ တူရကီနယ္စပ္က ဒုကၡသည္စခန္းမွာ လူဦးေရေတြမ်ားလြန္းလာေတာ့ ဒုကၡသည္စခန္းတစ္ခု ထပ္ၿပီးေဆာက္ၾကရေတာ့တယ္။ ဇြန္လမွာ ဆီးရီးယားတပ္သားေတြက တူရကီနယ္စပ္နားက ရြာေလးကို၀င္ေရာက္စီးနင္းကာ လူေတြကိုသတ္ျဖတ္ဖမ္းဆီးခဲ့ပါတယ္။ အိမ္ေတြကို မီးရႈိ႕ပစ္ခဲ့ၾကတယ္။ ဆီးရီးယားသမၼတ ဘာရွား အယ္လ္ အာဆတ္ဒ္ကိုဆန္႔က်င္တဲ့ လက္နက္ကိုင္အစိုးရဆန္႔က်င္ေရးတပ္သားေတြက အဲဒီအေထာက္အထားေတြကို ထုတ္ျပလာခဲ့တယ္။ သမၼတအာဆတ္ဒ္က ေ၀ါလ္စထရိဂ်ာနယ္ကို ေျပာပါတယ္။ သူဟာ "အစၥေရးဆန္႔က်င္သူ"၊ "အေနာက္ကိုဆန္႔က်င္သူ" ျဖစ္တယ္လို႔ ကိုယ္တိုင္ပဲ ဆံုးျဖတ္သတ္မွတ္ထားပါတယ္တဲ့။ တကယ္တမ္းေတာ့ ဆီးရီးယားျပည္သူေတြကိုပါဆန္႔က်င္သူျဖစ္ေနခဲ့ပါတယ္။ သမၼတအာဆတ္ဒ္ရဲ႕ ေသနတ္သမားေတြဟာ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံရဲ႕ နာမည္ေက်ာ္ႏိုင္ငံေရးကာတြန္းဆရာ အလီဖာဇက္ကိုပါ ရိုက္ႏွက္တိုက္ခုိက္လိုက္ပါတယ္။

အလီဖာဇက္ဟာာ ဆီးရီးယားပုန္ကန္မႈေတြတေလွ်ာက္လံုးမွာလည္း အစိုးရဆန္႔က်င္တဲ့ ကာတြန္းေတြကို ခ်က္က်က်ေရးဆြဲခဲ့တယ္။ အထူးသျဖင့္ သမၼတအာဆတ္ဒ္ကို တိုက္ရိုက္ဦးတည္ေရးဆဲြခဲ့ပါတယ္။ လစ္ဗ်ားႏိုင္ငံရဲ႕ၿမိဳ႕ေတာ္ထရီပိုလီက်ဆံုးၿပီးတဲ့ေနာက္ ဂဒါဖီကို ေတာ္လွန္သူေတြက ေျမလွန္ရွာေနၾကတဲ့အခါ ဖာဇက္ဆဲြခဲ့တဲ့ ကာတြန္းသရုပ္ေဖာ္ပံုတစ္ခုမွာဆိုရင္ ေခၽြးၿပိဳက္ၿပိဳက္က်ေနတဲ့ အာဆတ္ဒ္ဟာ လက္ဆြဲေသတၱာေလးတစ္လံုးဆြဲလို႔၊ ကားတစ္စီးနဲ႔ အေလာတႀကီး ထြက္ေျပးဖို႔ႀကိဳးစားေနတဲ့ဂဒါဖီကို လူၾကံဳေခၚသြားဖို႔ေျပာေနဟန္ သရုပ္ေဖာ္ထားပါတယ္။ ဖာဇက္ရဲ႕လက္ရာကာတြန္းတိုင္းဟာ ထိထိမိမိရွိလြန္းလွေတာ့ ဖာဇက္ကိုအစိုးရအဖြဲ႔လက္နက္ကိုင္ေတြက ရွင္းလင္းပစ္ခ်င္လာခဲ့ပါတယ္။ ၾသဂုတ္လ ၂၅ရက္ေန႔မွာေတာ့ ၿမိဳ႕ေတာ္ ဒမတ္စကတ္ၿမိဳ႕လယ္ အူးေမယတ္ဒ္ရင္ျပင္မွာ မ်က္ႏွာဖံုးစြပ္ေသနတ္သမားေတြက ဖာဇက္ကိုကားထဲကေနဆြဲထုတ္ၿပီး ျပင္းထန္စြာရိုက္ႏွက္ခဲ့ၾကတယ္။ ၿပီးေတာ့ ေလဆိပ္သို႔သြားရာလမ္းေဘးမွာ ပစ္ခ်ထားခဲ့ပါတယ္။ အစိုးရလံုျခံဳေရးတပ္သားေတြလို႔ယုံၾကည္ရတဲ့ အဲဒီေသနတ္သမားေတြက ေက်ာ္ၾကားလွတဲ့လက္ရာေတြကိုဖန္တီးႏုိင္တဲ့ ဖာဇက္ရဲ႕လက္ႏွစ္ဘက္ကို ပစ္မွတ္ထားရိုက္ခ်ဳိးခဲ့ၾကတယ္။ ၿပီးေတာ့ သူတို႔က ၿခိမ္းေျခာက္ၾကတယ္။ “ဒါသတိေပးရုံပဲရွိေသးတယ္။ ဆီးရီးယားေခါင္းေဆာင္ေတြကို ေလွာင္ေျပာင္တာမလုပ္နဲ႔ေတာ့”တဲ့။

အဲဒီေနာက္ပိုင္း ဆီရီးယားဆန္႔က်င္သူေတြနဲ႔ မ်ားျပားလွတဲ့အြန္လိုင္းလႈပ္ရွားတက္ၾကြသူေတြဟာ facebook မွာ သူတို႔ရဲ႕ profile ရုပ္ပံုေတြကို ဖာဇက္ေဆးရုံတက္ကုသမႈခံယူေနရတဲ့ပံုအျဖစ္ ေျပာင္းလဲခဲ့ၾကၿပီး ကာတြန္းဆရာဘက္မွာ စည္းလံုးညီညြတ္စြာအားေပးရပ္တည္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဖာဇက္ရိုက္ႏွက္မခံရမွီ တစ္လအလိုမွာလည္း အစိုးရဆန္႔က်င္ေရးသီခ်င္းသီဆိုခဲ့သူကို အသံႀကိဳးျဖတ္ေတာက္ခံထားရၿပီး ေသဆံုးေနတာကိုေတြ႕ရွိခဲ့ၾကပါေသးတယ္။ ဆီးရီးယားျပည္သူေတြကိုပါ ဆန္႔က်င္လာခဲ့တဲ့၊ အၾကမ္းဖက္ႏွိမ္နင္းခဲ့တဲ့ အာဆက္ဒ္ကိုလည္း ဆီးရီးယားႏိုင္ငံရဲ႕ အိမ္နီးခ်င္းေတြနဲ႔ တစ္ျခား အာရပ္ျပည္နယ္ေတြကပါ ဖိအားေပးဆန္႔က်င္မႈေတြတိုးျမွင့္လာခဲ့ၾကပါၿပီ။ အစိုးရဆန္႔က်င္ဆႏၵျပသူေတြကို အၾကမ္းဖက္ႏွိမ္နင္းေနတာကို ရပ္တန္႔ဖို႔ႀကိဳးပမ္းလာၾကပါၿပီ။ ဆီးရီးယားကသာ ေလွ်ာက္ေနတဲ့လမ္းေၾကာင္းေျပာင္းလဲဖို႔မရွိဘူးဆိုရင္ေတာ့ တူရကီဟာ သူတို႔ရဲအိမ္နီးခ်င္းဆီ လွ်ပ္စစ္ေပးပို႔ေနတာကို ျဖတ္ေတာက္ရေတာ့မယ္လို႔  တူရကီလွ်ပ္စစ္၀န္ႀကီးတနားရီးလ္ဒစ္ဇ္ ကေျပာလိုက္ပါတယ္။

ဆီးရီးယားကို ဘယ္လို ပိတ္ဆို႔မႈေတြလုပ္ၿပီးၾကၿပီလဲ။

အာရပ္လိဂ္က ဆီးရီးယားကို အဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံအျဖစ္ကေန ႏို၀င္ဘာ၁၂ ရက္ေန႔က ရပ္တန္႔လိုက္ပါတယ္။ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈေတြျပဳလုပ္ဖို႔ မဲေပးခဲ့ၾကၿပီး ႏို၀င္ဘာ ၂၇ရက္ေန႔က ျပဳလုပ္တဲ့ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးေတြရဲ႕အစည္းအေ၀းမွာ သေဘာတူလိုက္ၾကတယ္။ အာရပ္တိုင္းျပည္ေတြမွာရွိတဲ့ ဆီးရီးယားအစိုးရရဲ႕ပိုင္ဆိုင္မႈေတြကို ပိတ္ပင္တာေတြလည္းပါ၀င္တယ္။ ဆီးရီးယားဗဟိုဘဏ္နဲ႔ ဆက္သြယ္မႈေတြနဲ႔ ဆီးရီးယားမွာရွိေနတဲ့ အာရပ္အစိုးရေတြရဲ႕လုပ္ငန္းေတြကိုလည္း ရပ္တန္႔ၾကေတာ့မယ္။ ကုန္သြယ္ေလေၾကာင္းလိုင္းအ၀င္အထြက္ကိုလည္း ျဖတ္ေတာက္ပါတယ္။ ဆီးရီးယားအစိုးရအဖြဲ႔၀င္ေတြရဲ႕ ခရီးသြားလာမႈေတြကိုလည္း တားျမစ္လိုက္ၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ဒီလိုတားျမစ္ပိတ္ဆို႔မႈေတြၾကားထဲက ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိတာေတြကိုလည္း အာရပ္တိုင္းျပည္ေတြက ေမးခြန္းထုတ္ေနၾကပါတယ္။ ေမလ ၁၀ ရက္ေန႔မွာ အီးယူက သမၼတရဲ႕ညီ မာဟား အယ္လ္ အာဆတ္ဒ္ အပါအ၀င္ ကန္႔သတ္လိုက္တဲ့ အစိုးရအဖြဲ႔၀င္၁၃ဦးရဲ႕စာရင္းေတြကို ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ေမ ၂၃ မွာ သမၼတအာဆတ္ဒ္ကိုယ္တိုင္နဲ႔ လက္တြဲအကူအညီေပးၾကတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕နာမည္ပါ၀င္တဲ့ စာရင္း ထပ္မံေပၚထြက္လာတယ္။ အဲဒီစာရင္းမွာပါ၀င္သူေတြအားလံုး အီးယူမွာ ခရီးသြားလာခြင့္တားျမစ္ခံရပါတယ္။ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံဆီကေလာင္စာဆီမွာယူတင္သြင္းေနမႈကိုလည္း အီးယူက ရပ္လိုက္ပါေတာ့တယ္။ ယူအက္စ္ကလည္း သမၼတအာဆတ္ဒ္နဲ႔ ထင္ရွားတဲ့အစိုးရအဖြဲ႔၀င္ေတြ၊ လုံျခံဳေရးအရာရွိေတြကို ကန္႔သတ္တားျမစ္တာေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့တာပါပဲ။ ၂၀၁၁ မၿငိမ္မသက္မႈေတြ မစတင္ခဲ့စဥ္ကတည္းက ယူအက္စ္ရဲ႕ စီးပြားေရးပိတ္ပင္တားျမစ္မႈေတြ ဆီးရီးယားအေပၚရွိႏွင့္ေနခဲ့ပါၿပီ။ ယူအက္စ္က ဆီးရီးယားကို ၁၉၇၉ ကတည္းက “အၾကမ္းဖက္၀ါဒအားေပးတဲ့တိုင္းျပည္” ရယ္လို႔ ေၾကညာထားခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကတည္းကစလို႔ ပိတ္ဆို႔မႈေတြ အႀကိမ္ႀကိမ္သက္တမ္းတိုးလာခဲ့တယ္။ ဆီးရီးယားေငြေၾကးဥစၥာေတြလႈပ္ရွား လည္ပတ္ခြင့္မရရွိေအာင္ ဘုရွ္အစိုးရအဖြဲ႕က ၂၀၀၄မွာ ကန္႔သတ္မႈေတြလုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾကတယ္။ လက္ဘႏြန္ဟစ္ဇ္ဘိုလာေျပာက္က်ားေတြနဲ႔ ပါလက္စတိုင္းတိုက္ခိုက္ေရးတပ္သားေတြကို ဆီးရီးယားကအေထာက္အပံ့ေပးေနတာနဲ႔ပတ္သတ္ၿပီး ဒမတ္စကတ္ကို အျပစ္ေပးခဲ့ၾကပါတယ္။

တူရကီက ဆီးရီးယားရဲ႕ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားကို ျဖတ္ေတာက္ႏိုင္သလား။

ဆီးရီးယားျပည္တြင္းလွ်ပ္စစ္ဓါတ္အား ႏွစ္စဥ္သံုးစြဲမႈရဲ႕ ၁၀ရာခိုင္ႏႈန္းကို တူရကီက ေထာက္ပံ့ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဆီးရီးယားဟာ ၁၉၆၀ ခုႏွစ္ကတည္းက ေရနံထုတ္လုပ္ေရာင္းခ်ႏိုင္ခဲ့သလို တစ္ေန႔ကို ဓာတ္ေငြ႔ ကုဗမီတာ၂၂သန္း ထုတ္ႏိုင္တဲ့တိုင္းျပည္ျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ ဘယ္လိုျပတ္လပ္မႈမ်ဳိးကိုမဆို ဓာတ္ေငြ႔ေတြေရနံေတြနဲ႔ ျပန္လည္ျဖည့္တင္းပါလိမ့္မယ္။ တူရကီအစိုးရကလည္း သာမန္ဆီးရီးယားျပည္သူေတြကို မထိခိုက္ႏိုင္တဲ့ ပိတ္ဆို႔မႈမ်ဳိးကိုပဲျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ဆီးရီးယားျပည္တြင္းေရနံကုမၸဏီနဲ႔ျပဳလုပ္ေနတဲ့ ဖက္စပ္ေရနံစီမံကိန္းတစ္ခုကိုလည္း ရပ္တန္႔ေၾကာင္းေၾကညာခဲ့တယ္။

ဆီးရီးယားကို ဘယ္သူေတြက စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈလုပ္ၿပီး ဖိအားေပးႏိုင္ဦးမလဲ။

ဆီးရီးယားစီးပြားေရးကို အျပင္းထန္ဆံုးရုိတ္ခတ္ႏိုင္မႈက အီးယူကေနေရနံ၀ယ္ယူမႈရပ္တန္႔လိုက္တာပါပဲ။ ေရနံကရတဲ့၀င္ေငြပမာဏဟာ ဆီးရီးယားကုန္ထုတ္စြမ္းအား(GDP)ရဲ႕ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ရွိပါတယ္။ အီးယူပိတ္ဆို႔မႈ မလုပ္ခင္တုန္းက ေရနံထုတ္လုပ္မႈ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းကို အီးယူက သိမ္းက်ဳံး၀ယ္ယူပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဂ်ာမနီ၊ အီတလီနဲ႔ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံတို႔က ၀ယ္ၾကတယ္။ တစ္ခ်ဳိ႕ဆီးရီးယားကၽြမ္းက်င္သူေတြက ခန္႔မွန္းၾကပါေသးတယ္။ ပိတ္ဆို႔မႈေတြ အီးယူကစတင္လိုက္ေတာ့ ဆီးရီးယားဟာ ေရနံ၀ယ္မယ့္ႏိုင္ငံသစ္ေတြ၊ ဥပမာ တရုတ္နဲ႔ အိႏိၵယတို႔လို ႏိုင္ငံေတြကိုမိတ္ဖြဲ႔ေရာင္းခ်ႏိုင္တာမို႔ မတုန္မလႈပ္ေနႏိုင္ခဲ့ပါေသးတယ္ တဲ့။ ဒါေပမဲ့လည္း တစ္ျခား၀ယ္ယူမယ့္သူရွာရတာဟာ ပိုၿပီးခက္ခဲေစပါတယ္။ ထုတ္လုပ္မႈလည္း က်ဆင္းလာႏိုင္တယ္။ အတင္းအဓမၼစီးပြားရွာမႈကလည္း တိုင္းျပည္ကို အက်ဥ္းအက်ပ္ထဲ ပိုၿပီးက်ေရာက္ေစပါတယ္။ တရား၀င္တားျမစ္ပိတ္ဆို႔မႈေတြေၾကာင့္ တရားမ၀င္စီးပြားရွာမႈေတြဟာ နယ္စပ္တစ္ေလွ်ာက္မွာ ျပည့္ႏွက္ေနခဲ့တာကလည္း သမိုင္းရာဇ၀င္ေတြျပန္ၾကည့္ရင္ သိႏိုင္ၾကပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ လက္ဘႏြန္နဲ႔ အီရတ္တို႔လို႔ႏိုင္ငံေတြဆီ တရားမ၀င္ေရနံေရာင္းခ်မႈေတြ ပိုၿပီးမ်ားလာႏိုင္တယ္။

ဘယ္သူေတြက ဆီးရီးယားရဲ႕ အႀကီးမားဆံုးကုန္သြယ္မိတ္ဖက္ေတြလဲ။

ဥေရာပေကာ္မရွင္အရ ၂၀၁၀ မွာ အီးယူဟာ ဆီးရီးယားရဲ႕ အႀကီးဆံုးကုန္သြယ္ဖက္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အီးယူရဲ႕ ကုန္သြယ္မႈဟာ ၂၂.၅ရာခိုင္ႏႈန္းရွိၿပီး အီရတ္က ၁၃.၃ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ေဆာ္ဒီအာေရးဘီးယားက ၉ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ တရုတ္က ၆.၉ရာခိုင္ႏႈန္းနဲ႔ တူရကီက ပဥၥမေနရာ ၆.၆ရာခိုင္ႏႈန္းရွိပါတယ္။  ရုရွားက န၀မေျမာက္ ၃ရာခိုင္ႏႈန္းကုန္သြယ္မႈရွိၾကတယ္။

ဆီးရီးယားကို ပိတ္ဆို႔မႈမွာ ဘယ္သူက ဆန္႔က်င္လဲ။

ဆီးရီးယားကို အာရပ္အဖြဲ႕၀င္အျဖစ္က ျဖဳတ္ခ်ထားလိုက္တာကို ဆန္႔က်င္တဲ့အာရပ္လိဂ္အဖြဲ႔၀င္ သံုးဦးက ဆီးရီးယားႏိုင္ငံကိုယ္တိုင္၊ လက္ဘႏြန္နဲ႔ ရီမင္ႏိုင္ငံတို႔ပါ။ ရီမင္အစိုးရကိုယ္တိုင္က သမၼတအလီအဗၺဒူလာဆာလာကိုဆန္႔က်င္တဲ့ ဆႏၵျပပြဲေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရပါတယ္။ ဆီးရီးယားဟာ အိမ္နီးခ်င္းလက္ဘႏြန္ႏိုင္ငံကိုလည္း ႏိုင္ငံေရးအရၾသဇာသက္ေရာက္ေစဖို႔ ႀကိဳးပမ္းေနဆဲပါပဲ။ အၾကမ္းဖက္ႏွိမ္နင္းမႈေတြဆက္ၿပီးလုပ္ေနတာေၾကာင့္ ယူအန္ လံုျခံဳေရးေကာင္စီက အေရးယူဆန္႔က်င္ခဲ့တယ္။ ရုရွားနဲ႔ တရုတ္က ဆီးရီးယားျပည္တြင္းေရးမွာ ယူအန္ပါ၀င္ပတ္သက္မႈကို ဗီတိုအာဏာသံုးၿပီးပယ္ခ်ခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ဆန္႔က်င္မႈကိုျပသၾကတယ္။ ရုရွားႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ယူအန္သံအမတ္ႀကီး ဗီတဲလီခ်ာကင္က လုံျခံဳေရးေကာင္စီရဲ႕ဆံုးျဖတ္ခ်က္ဟာ လစ္ဗ်ားပံုစံ ႏိုင္ငံျခားတပ္သားေတြ၀င္ေရာက္အေရးယူမႈမ်ဳိး ဦးေဆာင္ႏိုင္တယ္လို႔ေျပာပါတယ္။ ရုရွားႏိုင္ငံအေျခစိုက္ စစ္ပရိယာယ္၊ နည္းပညာသုေတသနစင္တာရဲ႕သတင္းအရ ရုရွားဟာဆီးရီးယားကို အနည္းဆံုး ေဒၚလာ၂.၅ဘီလီယံခန္႔တန္ေၾကးရွိတဲ့ လက္နက္နဲ႔ စစ္သံုးကိရိယာေတြ ေရာင္းခ်ခဲ့တယ္လို႔ ဆိုတယ္။

ဘက္ေပါင္းစံုက ပိတ္ပင္တားဆီးမႈေတြစုျပံဳရရွိခဲ့ၿပီး အာရပ္လိဂ္အျပင္ဘက္ေရာက္ခဲ့ရတဲ့ အာရပ္ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံရဲ႕ လမ္းေၾကာင္းေျပာင္းလဲလာေလမလား။ ဆီးရီးယားသမၼတ ဘာရွား အယ္လ္ အာဆတ္ဒ္ေျခလွမ္းေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ရပါဦးမယ္။ သမၼတအာဆတ္ဒ္ကေတာ့ ႏိုင္ငံအတြက္ အေသခံဖို႔ဆႏၵရႇိတယ္လို႔ ေျပာေနပါတယ္။ ႏိုင္ငံအတြက္ထားတဲ့ သမၼတအာဆတ္ဒ္ရဲ႕ဆႏၵအတိုင္းပဲ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံရဲ႕အနာဂတ္လွပလာေလမလား ေမွ်ာ္လင့္ေစာင့္စားၾကရမွာပါပဲ။              ။

Source : http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-15753975

ႏြယ္နီမဂၢဇင္း၊ ဇြန္လ၊ ၂၀၁၂

Read More